دیلتای و علوم انسانی

📜 دیلتای و نقد عقل تاریخی به نظر دیلتای، تبیین کامل سوژه اقتضاء می‌کند که ما محدود به قوای شناختی نشده و قوای ارادی و عاطفی را هم لحاظ کنیم. لازمه این کار جابجایی ایده «حکم» کانتی با تبیین جامع‌تری از رابطه انسان با جهان، تغییر مکان سرچشمه…

مبانی نظری غرب مدرن – بخش اول

موضوع سخن بنده، مبانی نظری غرب مدرن است. قبل از این بحث، لازم است دو مقدمه مطرح کنم. یک مقدمه پاسخ به این پرسش که چرا باید درباره چنین موضوعی حرف بزنیم؟ مقدمه دوم هم این است که راجع به تاریخ غرب بحث کنیم؛‌ اینکه غرب مدرن چگونه ظهور ­کرده…

تحلیل جامعه‌شناختی و انتقادی ماهیت علم مدرن – بخش چهارم

تحلیل معرفت‌شناختی علم جدید بنیادهای معرفت‌شناختی و روش‌شناختی علم جدید با دکارت شکل می‌گیرد. بعد از دکارت، جان لاک بُعد دیگری از معرفت‌شناسی مدرن را ایجاد کرد. همه این جریانات مختلف به کانت منتهی شد و فلسفه کانت مبنای معرفت‌شناسی و…

بورکهارت، رنسانس و کشف فردیت

📜 کشف فردیت و آغاز انسان در قرون وسطی چنین می‌نمود که آدمی در حال رؤیا یا نیمه بیداری به سر می‌برد؛ هر دو جهت آگاهی او- آگاهی معطوف به درون و آگاهی معطوف به بیرون- در زیر پرده ‌ای واحد قرار داشت. تار و پود این پرده از ایمان دینی و شرم و…

مشروطه و تکوین حوزه عمومی

📜 مشروطه و ظهور حوزه عمومی «حقوق مشترکه‌ی نوعيه» در ادبیات نائینی بر تفکیک حق و حکم استوار است؛ مطابق این مبنای استنباطی، هر انسانی واجد یک سری حقوق و تکالیف متمایز و شخصی است؛ آنگاه که فرد از دنیای فردی خود خارج می شود، وارد قراردادهای…

تقابل مفهوم علم انسانی نزد فارابی و متفکرین دنیای مدرن

goftman_ir · تقابل مفهوم علم انسانی نزد فارابی و متفکرین دنیای مدرن فارابی و علم مدنی "...فارابی انجام کارهای حکومتی را «سیاست» می خواند. بدین سان سیاست در علم مدنی او جایگاه مهمی دارد. او علم مدنی را فلسفه عملی یا انسانی می خواند که…

امکان علم دینی (علوم طبیعی و علوم انسانی) – بخش اول

بحث در امکان علم دینی است و اینکه چرا این موضوع در زمان ما اهمیت و ضرورت دارد. وقتی به تمدن اسلامی نگاه می‌کنیم، صحبت از این نیست که این علم است و آن دین؛ بلکه عالمان، تحصیل علم را بخشی از دینشان تلقی می‌کردند. حتی وقتی سراغ علم جدید در…

پیدایش کلینیک و زایش انسان مدرن

📜پزشکی و ابژه‌های مورد مشاهده از قرن هجدهم، پزشکی گرایش یافت تاریخ خود را طوری روایت کند که گویی بستر بیمار جایگاه همواره ثابت و پایدار تجربه بوده است؛ برخلاف نظریه‌ها و نظام‌ها که مدام در معرض تغییر قرار داشته‌اند و خلوص شواهد بالینی را…

سه تحلیل در علم دینی – بخش سوم

جهت‌گیری معرفت بشری در جبهه حق و باطل دوگانگیِ محسوس در این درگیری‌ها، دو مسیر با دو برآیند پیچیده پیدا می‌شود. در هر دو تمدن، دانش وجود دارد؛ اعم از دانش‌های نظری و عملی. در هر دو تمدن، زبان، ادبیات، هنر و همه ظرفیت‌های تمدنی…

معانی مختلف عقل در جهان اسلام – قسمت چهارم – عقل بالقوه و عقل بالملکه

📜عقل بالقوه و عقل بالملکه "...شکی نیست که نفس انسانی قابل و پذیرای ادراک حقایق اشیاء است، و خالی از دو امر نیست: یا این است که از تمام ادراکات خالی و تهی است و یا اینکه نیست، اگر خالی باشد- با اینکه قابل و پذیرای آن ادراکات هست - در آن…